Er ligt een oplossing die door partijen gedragen wordt. Ze is getoetst aan de verlangens en aan de doemscenario's. Ze kan tegen een stootje. Veel mediators sluiten hier af. Transcendente mediation zet nog één stap: optimaliseren, reflecteren en doorgeven. Het is de stap die van een gedragen oplossing een optimale oplossing maakt, met winst voor partijen, hun omgeving, de maatschappij én de mediator. In dit artikel lees je hoe je die stap zet.
Wat houdt deze laatste stap in?
In De Evolutie Matrix is dit de derde pijler, derde laag. Het is het vak rechtsonder: het eindpunt van de route. Hier komen drie vragen samen:
- Optimaliseren. Kan de oplossing nog beter, ook voor de omgeving en de maatschappij?
- Reflecteren. Wat hebben partijen geleerd van dit conflict?
- Doorgeven. Hoe kunnen ze dat inzicht delen met anderen?
Jouw rol: weer meer sturend
In de tweede pijler deed je als mediator een stap terug. Partijen losten het zelf op. In deze laatste fase neem je weer wat meer regie. Je stelt vragen als:
- Wie kan hiervan meeprofiteren?
- Hoe kunnen we dat vormgeven?
- Wat kan ieder daaraan bijdragen?
- Hoe krijgt ieder daarin een rol?
Als partijen zijn uitgebrainstormd en de stilte lang genoeg heeft geduurd, mag jij ook opties aandragen. Zelfs als partijen die verwerpen, zijn ze zich ervan bewust geworden dat er meer kan.
Reflecteren: wat heb je geleerd?
Reflectie maakt van een conflict een leerervaring. Vraag partijen:
- Wat weet je nu over jezelf dat je aan het begin nog niet wist?
- Wat zou je een volgende keer anders doen?
- Wat ga je hiervan meenemen in je relatie met de ander?
Dit is geen therapie. Het is een korte, bewuste terugblik die het geleerde verankert. Wie weet wat hij geleerd heeft, valt minder snel terug in het oude patroon.
Doorgeven: van leercasus tot nieuw beleid
Doorgeven kan klein en groot. Ouders die hun kinderen laten zien hoe je een conflict oplost. Compagnons die hun medewerkers vertellen wat ze geleerd hebben. Een patiënt en een arts die samen bijdragen aan een betere werkwijze in het ziekenhuis. Of partijen die toestemming geven om hun zaak geanonimiseerd als leercasus te gebruiken.
In een erfrechtzaak besloten twee dochters, na een conflict met de weduwe van hun vader, om het voor hún kinderen anders en transparant te regelen. Ze gaven bovendien toestemming om de casus als leervoorbeeld te delen. Zo werd hun pijn een les voor anderen.
Vastleggen en evalueren
Kiest iedereen bewust voor de geoptimaliseerde oplossing, dan leg je de afspraken vast. Leg ook vast wat er gebeurt als iemand zich niet aan de afspraken houdt. Plan een evaluatie. Dat houdt iedereen scherp en zorgt voor duurzame integratie.
Tot slot
Optimaliseren, reflecteren en doorgeven is de stap die de meeste trajecten overslaan. Het kost meestal maar één gesprek, en het verandert de betekenis van het hele traject. Partijen gaan niet alleen naar huis met een oplossing, maar met een inzicht dat ze kunnen delen. En jij gaat naar huis met de voldoening dat je er alles aan hebt gedaan.
Wil je deze stap in je praktijk inbouwen? Bekijk de agenda van de Advanced Mediation Academy voor de eerstvolgende training.






