Het tweede gesprek: de spanning van de tegenstellingen verdragen
In het eerste gesprek durven we met partijen in de eerste pijler te zijn. We verzamelen, we erkennen, we laten stoom afblazen. In het tweede gesprek staan we voor een nieuwe uitdaging: de tegenstellingen zijn helder, en dat geeft spanning. Die spanning moeten we samen verdragen. In dit artikel lees je hoe we het tweede gesprek opbouwen.
Wat er tussen de gesprekken gebeurt
Na het eerste gesprek volgen vaak één-op-ééngesprekken, de caucus. Daarin doet ieder zelfonderzoek en maakt de overgang naar de tweede pijler. We helpen het innerlijk conflict op te lossen, zodat partijen met meer rust het gesprek met de ander aangaan.
Het tweede gesprek in drie stappen
1. Herhalen en aanvullen. We beginnen met de punten uit het eerste gesprek. Ontbreekt er iets? Zijn er in de tussentijd nieuwe ideeën ontstaan? We benoemen ook het proces dat ieder heeft doorgemaakt, en laten zien dat we nu in de tweede pijler zijn aangekomen.
2. Posities onderzoeken. Nu is het tijd om de uitgangspunten van ieder te verkennen. Wat is precies de positie? Wat is het beste alternatief als partijen er samen niet uitkomen? Die vraag stellen we nu pas, niet eerder. In het eerste gesprek zou ze te vroeg in de kaarten laten kijken.
3. Achterliggende waarden onderzoeken. Vanuit welke waarden en normen worden de posities ingenomen? Is er begrip mogelijk voor elkaars positie? Is er nog geen begrip, dan is er een belang of verlangen dat nog niet is gehoord. Dat kan teruggaan tot gevoelens van onrechtvaardigheid uit de kindertijd, of zelfs uit vorige generaties.
De spanning verdragen
In deze fase zijn de emoties meestal gezakt, maar de tegenstellingen zijn scherper dan ooit. Dat is ongemakkelijk, voor partijen en voor ons. De verleiding is groot om snel een compromis voor te stellen. Juist dat leidt later tot terugval.
Wat helpt:
- De matrix zichtbaar houden. Als partijen zien waar ze staan in het proces, kunnen ze geduld opbrengen.
- Werkelijk geïnteresseerd zijn. Vraag door naar wat de ander beweegt. Niet om te overtuigen, maar om te begrijpen.
- Het 1% gelijk zoeken. Laat ieder een voorbeeld geven van een situatie waarin de ander gelijk heeft. Zo landt de erkenning op het tweede niveau.
Van belangen naar verlangens
Aan het eind van het tweede gesprek herformuleren we de belangen naar verlangens. Dat geeft verzachting en maakt de weg vrij naar een win-win. Lees daarover meer in het blog Van belangen naar verlangens.
Tot slot
Het tweede gesprek is het gesprek van de tegenstellingen. Wie de spanning durft te verdragen, geeft partijen de kans om elkaar echt te begrijpen. En dat begrip is de basis voor alles wat daarna komt.
Wil je dit oefenen? In het programma Verheffen! werk je de gesprekken stap voor stap uit.