"Het ligt altijd aan mij": waarom de mediator zelf het startpunt is

Een zaak loopt vast, en de verleiding is groot om te kijken naar de partijen: zij willen niet, zij zitten te diep in hun gelijk. Transcendente mediation draait die blik om. Het uitgangspunt is: het ligt altijd aan mij, de professional. Niet als schuldvraag, wel als ingang. In dit artikel lees je waarom de rol van de mediator zo bepalend is en hoe je met een eenvoudige oefening ontdekt in welke pijler jij staat.

Wat betekent "het ligt altijd aan mij"?

Het is geen zelfverwijt. Het is een kwestie van invloed. Partijen kun je niet veranderen. Je eigen houding, je interventies en je timing wel.

Transcendente mediation gaat ervan uit dat partijen niet verder komen dan de begeleider zelf kan gaan. Een mediator die in een zaak zelf terugvalt naar overleven of overtuigen, neemt partijen daar onbewust in mee. Een mediator die overzicht houdt, maakt overzicht mogelijk.

Waarom is de rol van de mediator zo bepalend?

In een conflict valt iedereen terug naar de eerste pijler: overleven, standhouden, vechten of vluchten. Dat geldt voor partijen, en ook voor de professional. Een felle uitval, een cliënt die je kwijtraakt, een advocaat die de boel opstookt: het raakt ook jou.

De derde pijler, waar de optimale oplossing ontstaat, is alleen bereikbaar als de mediator daar zelf kan staan. Dat is een harde voorwaarde van de methode. Zonder die basis wordt elke poging om "het grotere geheel" erbij te halen een trucje.

In welke pijler zit jij? Doe de test

Het boek Introductie Transcendente Mediation beschrijft een eenvoudige oefening. Stel je voor:

Je staat tegenover iemand. Tussen jullie ligt een lijn op de grond. Wie het lukt om de ander aan zijn kant van de lijn te krijgen, wint een miljoen. Er zijn geen regels.

Wat is je eerste ingeving?

• Je wilt de ander overhalen om naar jouw kant te komen. Dan sta je stabiel in de eerste pijler.
• Je stelt voor om van kant te wisselen en de winst te delen. Dan sta je stabiel in de tweede pijler.
• Je denkt al verder dan het delen van de opbrengst. Dan beweeg je richting de derde pijler.

Er is geen goed of fout antwoord. De oefening laat zien vanuit welke reflex je werkt als het erop aankomt.

Hoe herken je dat je zelf terugvalt?

Een paar signalen dat je als mediator zelf in de eerste pijler zit:

1. Je merkt dat je een partij wilt overtuigen of corrigeren.
2. Je voelt irritatie of machteloosheid over een partij die niet meebeweegt.
3. Je springt naar oplossingen voordat partijen zich gehoord voelen.
4. Je kiest stilletjes partij, ook al zeg je het niet.

Herkennen is de eerste stap. Wie zijn eigen reflex ziet, kan bewust een stap terug of een stap omhoog zetten.

Wat kun je doen om in de derde pijler te blijven?

• Benoem voor jezelf in welke pijler je zit, aan het begin en tijdens een sessie.
• Zoek ook bij de lastigste partij het 1% gelijk. Dat helpt jou net zo goed als hen.
• Gebruik de caucus om even uit de dynamiek te stappen en je overzicht terug te vinden.
• Reflecteer na elke zaak: waar raakte ik zelf het overzicht kwijt, en wat had ik toen nodig?

Tot slot

Transcendente mediation begint niet bij de partijen, maar bij de mediator. Wie zelf vanuit overzicht en gelijkwaardigheid werkt, maakt het voor partijen mogelijk om die stap ook te zetten. "Het ligt altijd aan mij" is daarmee geen last, maar je grootste hefboom.

Wil je werken aan je eigen positie als professional? Met het traject Overstijgen! biedt de Advanced Mediation Academy persoonlijke begeleiding, live of online. Lees ook Wat is transcendente mediation?