Wat is transcendente mediation? De derde generatie conflictoplossing uitgelegd
De zaak is rond. Er ligt een gedragen win-win, de relatie is hersteld en de handtekeningen staan eronder. En toch knaagt er iets: er kon nog méér. Transcendente mediation is de derde generatie conflictoplossing. Ze bouwt voort op de bekende mediationstijlen en voegt structureel aandacht toe voor de omgeving, de maatschappij en wat partijen van het conflict hebben geleerd. In dit artikel lees je wat transcendente mediation is, waarin ze verschilt van eerdere generaties en hoe je ermee werkt.
Waar komt transcendente mediation vandaan?
Veel mediators kennen het gevoel na een geslaagde mediation: "Er kon nog meer, maar ik mag mij niet met de inhoud bemoeien." Uit die vraag ontstond de methode die Hilde Kroon en Marcel Baatsen beschrijven in het boek Introductie Transcendente Mediation – de derde generatie conflictoplossing (Boom Juridisch, 2025).
De kernvraag is eenvoudig en prikkelend tegelijk: mag een conflictoplossingstraject ook structureel aandacht geven aan de omgeving en de maatschappij? En aan wat er geleerd is en hoe partijen dat kunnen doorgeven? Of anders gezegd: kun jij als mediator zeggen dat je er echt álles aan hebt gedaan?
Wat zijn de drie generaties mediation?
Transcendente mediation vervangt niets. Ze bouwt voort op wat er al is. Het verschil tussen de generaties zit in de rol van de mediator en in het resultaat.
- 1e generatie: sturen. De mediator stuurt als zorgende ouder op proces én inhoud. Resultaat: een compromis of materiële win-win.
- 2e generatie: coachen. De mediator coacht partijen naar autonomie en blijft van de oplossing af. Resultaat: een gedragen win-win met herstel van de relatie.
- 3e generatie: co-creëren. De mediator werkt als gelijkwaardige co-creator mee aan de beste oplossing. Resultaat: win-win-win, goed voor partijen, hun omgeving en de maatschappij.
De eerste generatie omvat de oplossingsgerichte stijlen, zoals evaluatieve en faciliterende mediation. De tweede generatie omvat de transformatieve en narratieve stijlen. Transcendente mediation is de derde stap.
Hoe werkt transcendente mediation?
De methode rust op Het Evolutie Systeem. Dat systeem beschrijft een proces van drie stappen dat je overal terugziet waar iets zich ontwikkelt: in de wetenschap, in productontwikkeling en in mensen.
- Verzamelen: feiten, emoties, belangen en eigen oplossingen komen op tafel.
- Onderscheiden: partijen leren de posities en waarden van de ander zien en begrijpen.
- Verheffen: de kern van ieders verlangens wordt gecombineerd met nieuwe elementen tot een optimale oplossing.
Die drie stappen vormen de drie pijlers van De Evolutie Matrix. De eerste pijler hoort bij de kindfase: overleven, standhouden, vechten of vluchten. De tweede pijler hoort bij de puberfase: je positie aftasten en onderhandelen. De derde pijler hoort bij de volwassenenfase: overzicht houden, samenwerken en tegenstellingen overstijgen.
Binnen elke pijler doorloop je drie lagen: feiten, belangen en oplossing. Zo ontstaat een matrix van negen vakken die je als mediator stap voor stap met partijen doorloopt.
Waarom valt iedereen in een conflict terug?
Een belangrijk inzicht uit de methode: in een conflict valt iedereen terug naar de eerste pijler. Dat geldt ook voor mensen die normaal heel bewust en evenwichtig zijn. Wie zich bedreigd voelt, gaat overleven.
Daarom begint transcendente mediation niet bij de oplossing. Je begeleidt partijen van links naar rechts door de matrix. De derde pijler is pas bereikbaar als de eerste en de tweede pijler echt zijn doorlopen. Wie te vroeg naar de oplossing grijpt, krijgt een oplossing die niet beklijft.
Wat maakt transcendente mediation anders?
Vier kenmerken onderscheiden transcendente mediation van eerdere generaties:
- Het verhaal overstijgen. Het conflictverhaal wordt losgelaten zodra ieders 1% gelijk is erkend: het kleine kernpunt in elk standpunt dat klopt.
- Relaties tussen gelijken. Er is geen hiërarchie tussen mediator en cliënten. Partijen en mediator co-creëren samen.
- Gedeelde verantwoordelijkheid. Proces en inhoud worden samen gedragen.
- Win-win-win. De uitkomst is goed voor partijen, voor hun omgeving en voor het grotere geheel. En de mediator gaat naar huis met de voldoening dat hij of zij er alles aan heeft gedaan.
Voor wie is transcendente mediation bedoeld?
De methode is bedoeld voor mediators, advocaten en andere professionals in conflictoplossing die een stap verder willen. Je hoeft je huidige werkwijze niet op te geven. De Evolutie Matrix laat juist zien waar jouw methode staat en hoe je die kunt aanvullen. De voorwaarde is wel dat je als professional zelf vanuit de derde pijler kunt werken. Daarom begint de methode bij de mediator zelf.
Tot slot
Transcendente mediation is de derde generatie conflictoplossing. Je begeleidt partijen van overleven via onderhandelen naar overstijgen, en je kijkt verder dan de tafel: naar de omgeving, de maatschappij en wat er doorgegeven kan worden. Zo maak je van een goede oplossing de best mogelijke oplossing.
Wil je kennismaken met de methode? Download dan het gratis Zakboekje van de Advanced Mediation Academy, of lees het boek Introductie Transcendente Mediation. Wil je er direct mee aan de slag? In de agenda van de Advanced Mediation Academy vind je de eerstvolgende trainingen, met PE-punten voor MfN, KNB, NOvA en ADR.