Veel mediators en hulpverleners werken met de Dramadriehoek. Aanklager, slachtoffer en redder houden elkaar in de greep. Ze wisselen van positie, maar ontsnappen niet aan de dynamiek. De Winnaarsdriehoek biedt een uitweg. Transcendente mediation voegt daar nog een dimensie aan toe: de Co-creatiekegel. In dit artikel laten we zien hoe die drie zich tot elkaar verhouden.
De Dramadriehoek: vast in de eerste pijler
In de Dramadriehoek zijn de rollen helder. De aanklager wijst, het slachtoffer lijdt en de redder grijpt in. Wie goed kijkt, ziet dat iedereen steeds van rol wisselt. Het slachtoffer wordt aanklager, de redder wordt slachtoffer. Er beweegt veel, maar er verandert niets.
De Dramadriehoek is een mooi voorbeeld van de macht-onmacht-manipulatiecirkel. Betrokkenen houden elkaar vast in actie-reactiepatronen. Dat is de eerste pijler.
De Winnaarsdriehoek: een nieuwe rol
De Winnaarsdriehoek zet elke rol om:
- van slachtoffer naar doener;
- van aanklager naar uitdager;
- van redder naar coach.
Dit is een transformatie van de tweede orde: niet een andere rol in hetzelfde spel, maar een nieuwe rol. Als mediator kiezen we zelf de rol van coach, en daarmee nodigen we de anderen uit hun rol ook te transformeren. Zo begeleiden we partijen van de eerste naar de tweede pijler, en kan er een gedragen oplossing ontstaan.
De Co-creatiekegel: de rollen voorbij
Beide driehoeken zijn plat. Ze blijven gaan over rollen ten opzichte van elkaar. Transcendente mediation trekt de driehoek op tot een kegel. In de top ontmoeten alle betrokkenen elkaar als gelijkwaardige co-creators, de mediator inbegrepen.
In de Co-creatiekegel zijn partijen samen en ieder afzonderlijk verantwoordelijk voor proces én uitkomst. Pas daar is het goed dat de begeleider zelf ideeën inbrengt. Doen we dat eerder, dan worden de ideeën niet echt gedragen.
Zo gebruiken we het aan tafel
- Leg het vooraf uit. Bespreek de driehoeken aan het begin van het traject, als algemene informatie. Dan voelt niemand zich later aangesproken of vernederd.
- Benoem de rol zonder oordeel. "Ik merk dat we nu in de rol van aanklager en verdediger zitten. Dat is heel begrijpelijk."
- Nodig uit tot de nieuwe rol. "Wat zou je doen als je hier de doener was, in plaats van degene die het overkomt?"
- Open de top. "Als we dit samen zouden ontwerpen, als gelijken, wat zou er dan nog meer kunnen?"
Tot slot
De Dramadriehoek laat zien waar we vastzitten. De Winnaarsdriehoek laat zien hoe het anders kan. De Co-creatiekegel laat zien dat we de rollen helemaal kunnen overstijgen. Daar ontstaan de oplossingen die niemand alleen had kunnen bedenken.
Wil je dit leren toepassen? In het programma Verheffen! oefen je met de interventies van Het Evolutie Systeem.






