Conflictoplossingsmethoden in De Evolutie Matrix
Mediationstijlen: evaluatief, faciliterend, transformatief, narratief en transcendent
Mediationstijlen: evaluatief, faciliterend, transformatief, narratief en transcendent
De vier bekende mediationstijlen verschillen in twee dingen: hoeveel autonomie partijen hebben, en hoeveel de mediator stuurt op proces en inhoud. In De Evolutie Matrix krijgt elke stijl een plek. De transcendente stijl bouwt daarop voort als derde generatie.
De vier bekende mediationstijlen
- Evaluatieve mediation. De mediator beoordeelt, geeft een inschatting en stuurt op proces én inhoud, als een scheidsrechter.
- Faciliterende of probleemoplossende mediation. De mediator begeleidt het proces en helpt partijen hun belangen te onderscheiden, zodat ze tot een concrete oplossing komen.
- Transformatieve mediation. De mediator helpt partijen elkaars perspectief te zien. Erkenning en herstel van de relatie staan centraal.
- Narratieve mediation. Het conflict is een botsing van werkelijkheden. Partijen maken samen een nieuw verhaal waarin het conflict geen hoofdrol meer speelt.
De stijlen in De Evolutie Matrix
- Evaluatief: eerste pijler, laag 1. De mediator stuurt op proces en inhoud.
- Faciliterend: eerste pijler, laag 2. De mediator stuurt op proces en helpt belangen onderscheiden.
- Transformatief: tweede pijler, laag 2. De mediator coacht naar perspectiefwisseling en autonomie.
- Narratief: tweede pijler; de laag hangt af van de werkwijze, van sturend verteller tot begeleider van een gedeeld verhaal.
De eerste generatie zijn de oplossingsgerichte stijlen: de mediator is een zorgende ouder die aanstuurt op een compromis. De tweede generatie zijn de transformatieve stijlen: de mediator coacht en blijft van de oplossing af.
Waarom hangt de plek van narratieve mediation af van de mediator?
Vertelt de mediator zelf het nieuwe verhaal, dan stuurt hij. Laten partijen het verhaal zelf ontstaan, dan schuift de stijl op. Helpt de mediator het verhaal uit te breiden naar nieuwe perspectieven, dan zit je een laag hoger. Kunnen partijen een nieuw inzicht zelfstandig vasthouden en is de mediator hun gelijke, dan beweegt de stijl richting de derde pijler.
Wat mist er na de transformatieve stijl?
De transformatieve stijl gaat ervan uit dat het zien van de andere kant vanzelf tot begrip leidt. Dat klopt vaak, maar soms wil een partij bewust niet meewerken. En er zijn meer perspectieven dan "de andere kant". Het boek gebruikt het beeld van een theekopje: het heeft een voor- en achterkant, maar ook een binnenkant, een onderkant, een rand en een oor.
De transcendente stijl
De transcendente stijl voegt de bestaande stijlen samen en voegt drie dingen toe:
- Gelijkwaardigheid. Mediator en partijen werken als gelijken; proces en inhoud zijn een gedeelde verantwoordelijkheid.
- Reikwijdte. De oplossing wordt getoetst aan de belangen van de omgeving en de maatschappij.
- Leren. Partijen reflecteren op wat ze geleerd hebben en hoe ze dat kunnen doorgeven.
Dit kan pas als er al een gedragen oplossing op tafel ligt en partijen zich veilig voelen. Niet elke mediation hoeft transcendent te zijn, maar je kunt wel bewust kiezen.
Lees ook Wat is transcendente mediation?
Reactie plaatsen