Conflictoplossingsmethoden in De Evolutie Matrix

De Evolutie Matrix deelt dertien bekende conflictoplossingsmethoden in over drie pijlers. De indeling is gebaseerd op de intentie achter de interventies van een methode. Ze laat zien wanneer een methode werkt: dat hangt af van de pijler waarin cliënten en professionals op dat moment zitten.

Waarom deel je conflictoplossingsmethoden in?

Het doel is niet om methoden op kwaliteit te rangschikken. Elke methode heeft haar moment. Grofweg zie je drie bewegingen: vechten (rechtspraak), schikken (onderhandelen) en samenwerken (mediation).

Methoden in de eerste pijler

Eerste pijler-methoden zijn gericht op controle en overleving. Ze beïnvloeden de omgeving en verzamelen feiten en gegevens.

• Oorlog: de meest extreme vorm van overleven.
• Rechtspraak en arbitrage: een derde beslist op basis van feiten en regels.
• Geweldloze communicatie: de eigen behoeften helder krijgen en uitspreken.
• Innerlijke conflictoplossing: het conflict in jezelf onderzoeken.

Methoden in de tweede pijler

Tweede pijler-methoden zijn gericht op autonomie en begrip. Partijen tasten hun positie af en leren het perspectief van de ander zien.

• Positioneel onderhandelen: standpunten tegenover elkaar.
• Principieel en Harvard onderhandelen: van posities naar belangen, met oog voor de relatie.
• Transactionele Analyse: inzicht in de rollen van ouder, volwassene en kind.
• Het integrale model van Ken Wilber: verschillende perspectieven naast elkaar zien.

Methoden in de derde pijler

Derde pijler-methoden zijn gericht op groei en integratie. Ze kijken naar het individu én het grotere geheel.

• Systemisch werken: zoomt uit naar de patronen in het hele systeem.
• Mediation: een meerzijdig partijdige derde begeleidt partijen naar een oplossing waarin iedereen wint.
• Deep Democracy: zoekt actief de weerstand in een groep op, omdat daar de parel voor een betere uitkomst ligt.

Wat is het verschil tussen Harvard onderhandelen en mediation?

De twee liggen dicht bij elkaar. Beide zoeken een praktische oplossing met oog voor de relatie. Bij mediation verschuift de aandacht van belangen naar verlangens en naar het vergroten van inzicht. De mediator neemt ook de belangen van de directe omgeving mee, ook al zit die niet aan tafel. Veel trajecten die mediation heten, zijn inhoudelijk begeleide Harvard-onderhandelingen. Dat laat zien waar nog ruimte zit om verder te gaan.

Wat betekent dit voor de praktijk?

1. Stem je methode af op de pijler van de cliënt. Zit iemand in overleven, verzamel dan eerst feiten en behoeften.
2. Begeleid naar de volgende pijler. In caucus kun je partijen helpen een stap te zetten, zodat mediation mogelijk wordt.
3. Rek je eigen methode op. Elke methode kan worden aangevuld met de derde pijler-vraag: hoe kan dit nog beter voor de omgeving en de maatschappij?

Lees ook Wat is transcendente mediation? en het artikel Transactionele Analyse in Het Evolutie Systeem.