Sommige zaken lopen even stroef. Andere zitten echt vast. Het verschil is niet altijd meteen te zien, maar het bepaalt wel welke aanpak je kiest. In complexe zaken zitten partijen diep verankerd in de eerste pijler, ook als ze normaal heel evenwichtig zijn. In dit artikel lees je vijf signalen waaraan je herkent dat een zaak echt vastzit, en wat er dan achter zit.
1. Er is geen gezamenlijk probleem
De een ervaart een groot probleem, de ander ziet het niet. Of wil het niet zien. Degene die geen probleem ervaart, heeft geen belang bij het gesprek en is niet gemotiveerd. Degene die wel een probleem ervaart, voelt zich machteloos.
Wat erachter zit: een macht-onmachtverhouding. Wie het probleem ontkent, ervaart macht. De ingang: erken eerst de situatie en het gelijk van beide posities. Zoek daarna zo snel mogelijk naar een gemeenschappelijk belang of verlangen, en maak de consequenties helder. Zo kunnen beide partijen een bewuste keuze maken.
2. Elke oplossing wordt verworpen
Er zijn al verschillende opties de revue gepasseerd. Telkens is er een reden waarom het niet kan. Het lijkt alsof partijen niet willen.
Wat erachter zit: waarschijnlijk een verborgen belang. De machtsstrijd vindt deels ondergronds plaats. De ingang: vraag naar de doemscenario's én de optimale scenario's. Daarmee komt het verborgen belang versneld boven tafel.
3. Partijen schieten steeds terug naar argumenten
Je dacht dat de argumentenoorlog voorbij was, maar steeds opnieuw wordt alles weer opgerakeld.
Wat erachter zit: een partij vreest dat zijn belang niet geborgd wordt. De ingang: de belangencheck in het schema. Teken de matrix uit, zet de belangen zichtbaar op het bord en laat zien dat elke oplossing daaraan getoetst wordt. "We zijn pas klaar als het laatste vakje is ingevuld."
4. De erkenning landt niet
Een partij geeft eindelijk de erkenning waar de ander zo lang om vroeg. Maar in plaats van opluchting ontstaat er wantrouwen. "Waarom nu ineens wel?"
Wat erachter zit: onzuivere erkenning. Erkenning die alleen wordt gegeven om het eigen belang veilig te stellen, voelt onecht. Het is olie op het vuur. De ingang: help partijen eerst zichzelf te erkennen in hun eigen gelijk. Pas daarna kunnen ze oprecht naar het gelijk van de ander kijken. Lees meer over erkenning op drie niveaus.
5. Afspraken worden steeds niet nagekomen
Er worden wel afspraken gemaakt, maar ze worden telkens geschonden. Elke sessie begint opnieuw bij nul.
Wat erachter zit: soms een partij die psychisch niet in staat is het innerlijk conflict op te lossen, of destructief gedrag. De ingang: wees eerlijk en transparant. Soms is een andere methode uit de eerste pijler, zoals rechtspraak, passender. En soms lukt mediation pas na een paar jaar opnieuw. Tijd kan wonden helen.
En jijzelf?
Er is nog een zesde signaal, en dat ligt bij de mediator. Merk je irritatie, frustratie of machteloosheid bij jezelf? Dan is de kans groot dat je zelf bent teruggevallen. Lees daarover het blog Als de mediator zelf terugvalt.
Tot slot
Een zaak die vastzit, is geen hopeloze zaak. Het is een zaak waarin de juiste ingang nog niet gevonden is. Door de signalen te herkennen weet je waar je moet zoeken, en welke interventie past bij de gradatie van weerstand die je tegenkomt.
Loop je vast in een complexe zaak? Met het traject Doorbreken! van de Advanced Mediation Academy werk je gericht aan doorbraken in je eigen casuïstiek.






