Weerstand hoort bij verandering. En een conflict oplossen is altijd een verandering. Maar weerstand heeft vele gezichten: van licht tegenstribbelen tot volledig weigeren om nog te praten. Wie bij elke vorm van weerstand dezelfde interventie inzet, schiet tekort of schiet over het doel heen. In dit artikel lees je vijf gradaties van weerstand en welke interventie bij elke gradatie past.
Weerstand als signaal
In transcendente mediation is weerstand geen vijand. Het is een signaal dat er een belang of verlangen nog niet is gehoord. Net als bij Deep Democracy ga je er actief naar op zoek, omdat juist in de weerstand vaak de parel voor de oplossing verborgen ligt.
De vijf gradaties
| Vorm | Gedrag | Interventie |
|---|---|---|
| Eigen weerstand | Innerlijk conflict | 1-2-3-stappenplan voor innerlijke conflictoplossing |
| Gewone weerstand | Tegenstribbelen | Een goed gesprek met het 1-2-3-stappenplan |
| Grote weerstand | Dwarsliggen, tegenwerken | 1-2-3 Opgelost!-methode en de 1%-gelijkregel |
| Herhalende weerstand | Macht-onmacht-manipulatiecirkel | Kind-puber-volwassene- of slachtoffer-daderinterventie |
| Hele grote weerstand | Weigeren, niet meer praten | Procederen, exposeren, opgeven of loslaten |
1. Eigen weerstand
Soms zit de weerstand niet tussen partijen, maar in iemand zelf. Verstand en gevoel liggen niet op één lijn. Het 1-2-3-stappenplan helpt dan om het innerlijk conflict op te lossen: wat gebeurt er, welke belangen spelen er, hoe kan het anders?
2. Gewone weerstand
Partijen willen eruit komen, maar er is iets belangrijks over het hoofd gezien. Een goed gesprek met korte erkenning en toekomstgerichte vragen is dan genoeg.
3. Grote weerstand
Partijen liggen dwars. Hier is meer structuur nodig: de volledige 1-2-3 Opgelost!-methode, met de vragen per laag van de matrix. En de 1%-gelijkregel: de argumentenoorlog stopt pas als het gelijk van elk argument erkend is, al is het maar voor één procent.
4. Herhalende weerstand
Steeds hetzelfde patroon, steeds dezelfde verwijten. Partijen houden elkaar gevangen in een macht-onmacht-manipulatiecirkel. Dan helpt de kind-puber-volwassene-interventie of, als iemand vastzit in slachtofferschap, de slachtoffer-daderinterventie. Die laatste is heftig en vraagt subtiliteit: je neemt de schuld weg door te benoemen dat we in het grotere geheel allemaal afwisselend slachtoffer én dader zijn.
5. Hele grote weerstand
Een partij weigert nog te praten. Dan blijven de zwaarste opties over: procederen, exposeren, opgeven of loslaten. Lees daarover meer in het blog Procederen, exposeren, opgeven, loslaten.
Begin licht, schaal op
De vuistregel: begin met de lichtste interventie die past, en schaal pas op als dat nodig is. Een zware interventie bij lichte weerstand voelt als een aanval. En een lichte interventie bij zware weerstand voelt als niet gezien worden.
Tot slot
Weerstand is informatie. Wie de gradatie herkent, kiest de interventie die past, en voorkomt dat de weerstand groeit. Zo blijf je als mediator in de derde pijler: rustig, overzichtelijk en afgestemd op wat partijen op dat moment nodig hebben.
Wil je deze interventies leren inzetten in je eigen zaken? Met het traject Doorbreken! werk je gericht aan doorbraken in complexe casuïstiek.