Gradaties van weerstand en de interventie die erbij past

Weerstand hoort bij verandering. En een conflict oplossen is altijd een verandering. Maar weerstand heeft vele gezichten: van licht tegenstribbelen tot volledig weigeren om nog te praten. Wie bij elke vorm van weerstand dezelfde interventie inzet, schiet tekort of schiet over het doel heen. In dit artikel lees je vijf gradaties van weerstand en welke interventie bij elke gradatie past.

Weerstand als signaal

In transcendente mediation is weerstand geen vijand. Het is een signaal dat er een belang of verlangen nog niet is gehoord. Net als bij Deep Democracy ga je er actief naar op zoek, omdat juist in de weerstand vaak de parel voor de oplossing verborgen ligt.

De vijf gradaties

VormGedragInterventie
Eigen weerstandInnerlijk conflict1-2-3-stappenplan voor innerlijke conflictoplossing
Gewone weerstandTegenstribbelenEen goed gesprek met het 1-2-3-stappenplan
Grote weerstandDwarsliggen, tegenwerken1-2-3 Opgelost!-methode en de 1%-gelijkregel
Herhalende weerstandMacht-onmacht-manipulatiecirkelKind-puber-volwassene- of slachtoffer-daderinterventie
Hele grote weerstandWeigeren, niet meer pratenProcederen, exposeren, opgeven of loslaten

1. Eigen weerstand

Soms zit de weerstand niet tussen partijen, maar in iemand zelf. Verstand en gevoel liggen niet op één lijn. Het 1-2-3-stappenplan helpt dan om het innerlijk conflict op te lossen: wat gebeurt er, welke belangen spelen er, hoe kan het anders?

2. Gewone weerstand

Partijen willen eruit komen, maar er is iets belangrijks over het hoofd gezien. Een goed gesprek met korte erkenning en toekomstgerichte vragen is dan genoeg.

3. Grote weerstand

Partijen liggen dwars. Hier is meer structuur nodig: de volledige 1-2-3 Opgelost!-methode, met de vragen per laag van de matrix. En de 1%-gelijkregel: de argumentenoorlog stopt pas als het gelijk van elk argument erkend is, al is het maar voor één procent.

4. Herhalende weerstand

Steeds hetzelfde patroon, steeds dezelfde verwijten. Partijen houden elkaar gevangen in een macht-onmacht-manipulatiecirkel. Dan helpt de kind-puber-volwassene-interventie of, als iemand vastzit in slachtofferschap, de slachtoffer-daderinterventie. Die laatste is heftig en vraagt subtiliteit: je neemt de schuld weg door te benoemen dat we in het grotere geheel allemaal afwisselend slachtoffer én dader zijn.

5. Hele grote weerstand

Een partij weigert nog te praten. Dan blijven de zwaarste opties over: procederen, exposeren, opgeven of loslaten. Lees daarover meer in het blog Procederen, exposeren, opgeven, loslaten.

Begin licht, schaal op

De vuistregel: begin met de lichtste interventie die past, en schaal pas op als dat nodig is. Een zware interventie bij lichte weerstand voelt als een aanval. En een lichte interventie bij zware weerstand voelt als niet gezien worden.

Tot slot

Weerstand is informatie. Wie de gradatie herkent, kiest de interventie die past, en voorkomt dat de weerstand groeit. Zo blijf je als mediator in de derde pijler: rustig, overzichtelijk en afgestemd op wat partijen op dat moment nodig hebben.

Wil je deze interventies leren inzetten in je eigen zaken? Met het traject Doorbreken! werk je gericht aan doorbraken in complexe casuïstiek.