
De drie waarnemingsposities uit NLP in Het Evolutie Systeem
Hoe kijk je naar een conflict? Vanuit jezelf, vanuit de ander, of vanaf een afstand? In NLP (neurolinguïstisch programmeren) heten dit de drie waarnemingsposities, in het Engels de three perceptual positions. Ze sluiten naadloos aan op de drie pijlers van Het Evolutie Systeem. Op deze pagina lees je hoe de posities werken en hoe je ze als mediator inzet.
Wat zijn de drie waarnemingsposities?
- Eerste positie: ik. Je kijkt door je eigen ogen. Je voelt je eigen emoties, je kent je eigen belangen en je weet wat jij wilt.
- Tweede positie: de ander. Je verplaatst je in de ander. Je kijkt alsof je in zijn of haar schoenen staat: wat ziet, voelt en wil de ander?
- Derde positie: de waarnemer. Je stapt uit de situatie en kijkt van een afstand, als een neutrale toeschouwer. Je ziet beide partijen en de dynamiek tussen hen.
Wie vrij kan schakelen tussen de drie posities, heeft meer keuzemogelijkheden. Wie vastzit in één positie, raakt vast in het conflict.
De waarnemingsposities in de drie pijlers
| Pijler | Positie | Vraag |
|---|---|---|
| Eerste pijler: kindfase | Eerste positie | Wat gebeurt er met mij? |
| Tweede pijler: puberfase | Tweede positie | Wat is de andere kant? |
| Derde pijler: volwassenenfase | Derde positie | Hoe kan het, met overzicht, nog beter? |
Je herkent hier de drie vragen van de 1-2-3 Opgelost!-methode: wat gebeurt er, wat is de andere kant, en hoe kan het nog beter?
In de derde pijler gaat Het Evolutie Systeem een stap verder dan de klassieke derde positie. De waarnemer kijkt niet alleen naar de twee partijen, maar ook naar hun omgeving, de maatschappij en het grotere geheel.
Hoe gebruik je de posities in mediation?
- Laat eerst de eerste positie volledig bestaan. In een conflict zit iedereen in de eerste positie. Dat is de eerste pijler. Eerst horen en erkennen, dan pas verder.
- Nodig uit tot de tweede positie. "Stel dat je even in zijn schoenen staat: wat zou hij nu voelen?" Vraag ook naar een situatie waarin de ander gelijk had. Zo ontstaat begrip.
- Open de derde positie. "Als je hier van een afstand naar kijkt, als een buitenstaander: wat zie je dan?" Vanuit die helikopterview komt ruimte voor nieuwe elementen.
- Gebruik ruimtelijke ankers. Laat partijen letterlijk op een andere stoel of plek gaan staan voor elke positie. Dat maakt het verschil voelbaar.
Ook voor de mediator zelf
De mediator werkt vanuit de derde positie. Raak je zelf getriggerd, dan schiet je terug naar de eerste positie. Herken je dat, stap dan bewust terug naar de waarnemer. Lees ook het blog Als de mediator zelf terugvalt.
Tot slot
De drie waarnemingsposities maken voelbaar wat De Evolutie Matrix beschrijft: de beweging van mijn perspectief, via het perspectief van de ander, naar het overzicht. Wie partijen helpt die posities in te nemen, helpt ze de stap te zetten van strijd naar samenwerking.
